Dermatoskopi Nedir ve Ne İçin Yapılır?
Dermatoskopi dermoskopi veya epiluminescence microscopy cilt lezyonlarının in vivo non-invaziv olarak büyütülmüş ve aydınlatılmış görselleştirilmesini sağlayan tanısal bir tekniktir. On ila yüz kat büyütme sağlayan elde veya dijital dermoskoplar cilt yüzeyinin yansımasını azaltan polarize veya non-polarize ışık kaynakları kullanarak epidermisin, dermoepidermal bileşkenin ve üst dermis yapılarının detaylı incelenmesine olanak tanımaktadır. Melanom ve diğer cilt kanserlerinin erken tanısında, benign ve malign pigmente lezyonların ayırımında, pigmente olmayan cilt lezyonlarının değerlendirilmesinde, inflamatuvar cilt hastalıklarının tanısında ve saç-tırnak hastalıklarının incelenmesinde kullanılan dermatoskopi dermatolojik muayenenin vazgeçilmez bir bileşeni haline gelmiştir.
Cihaz Tipleri ve Teknik Özellikler
Elde dermatoskoplar taşınabilir optik cihazlar olup on kat büyütme sağlayan temel modeller ile on beş ila yirmi kat büyütme ve dahili ışık kaynağı içeren gelişmiş modeller bulunmaktadır. Non-polarize dermatoskoplar deri yüzeyine sıvı arayüz immersion fluid alkol, jel veya su uygulanmasını gerektirir ve yüzeyel yapıların detaylı görüntülenmesini sağlar. Polarize dermatoskoplar cilt teması olmadan veya hafif temas ile kullanılabilir, polarize filtreler yüzey yansımalarını elimine ederek daha derin yapıların görselleştirilmesini sağlar ve hijyenik avantaj sunar. Hibrit dermatoskoplar hem polarize hem non-polarize modları içerir ve klinisyene her iki tekniğin avantajlarını kullanma esnekliği sağlar. Dijital dermatoskoplar görüntüleri dijital olarak kaydeder, bilgisayara aktarır ve sekans iyel karşılaştırma, otomatik analiz yazılımları ve tele-dermoskopi uygulamalarına olanak tanır.
Video dermatoskoplar gerçek zamanlı video kayıt ve yüksek çözünürlüklü görüntüleme sunar. Konfokal mikroskopi ileri düzey non-invaziv görüntüleme tekniği olup hücresel düzeyde çözünürlük sağlar ancak dermoskopiye göre daha pahalı ve daha az yaygındır. Reflektans konfokal mikroskopi RCM melanosit proliferasyonu ve hücresel atipinin değerlendirilmesinde biyopsiye alternatif veya tamamlayıcı bilgi sağlayabilir. Yapay zeka destekli dermoskopi otomatik lezyon analizi, melanom risk skoru hesaplama ve karar destek sistemleri geliştirme aşamasındadır ve gelecekte tanısal doğruluğu artırabilir.
Melanom ve Pigmente Lezyon Değerlendirmesi
ABCD kuralı dermoskopik analiz için yapılandırılmış yaklaşım olup Asymmetry asimetri bir veya iki aks, Border kenar keskinliği ani sonlanma sekiz segmente bölünerek, Color renk altı renk tonunun değerlendirilmesi ve Differential structures farklılaşan yapılar noktalar, globüller, ağ paterni, streaks, mavi-beyaz yapılar skorlanarak toplam dermoskopi skoru hesaplanır. Yedi nokta kontrol listesi major kriterler atipik pigment ağı, mavi-beyaz yapılar, atipik vasküler patern iki puan ve minor kriterler düzensiz streaks, düzensiz pigmentasyon, düzensiz noktalar-globüller, regresyon yapıları bir puan ile değerlendirilerek üç puan ve üzeri melanom şüphesini artırır.
Menzies metodu negatif özellikler simetri, tek renk olmama ve pozitif özellikler mavi-beyaz peçe, multipl kahverengi noktalar, psödopod veya radial streaming, skar benzeri depigmentasyon, periferik siyah noktalar, beş ila altı farklı renk, multipl mavi-gri noktalar, genişlemiş ağ melanomun tanınmasında kullanılır. Chaos ve clues kavramı organized olmayan yapı chaos ve spesifik melanom ipuçları clues atipi, mavi yapılar, kalın ağ melanom şüphesini yükseltir. Üç nokta kontrol listesi basitleştirilmiş yaklaşım olup asimetri, atipik ağ ve mavi-beyaz yapıların varlığı ile hızlı melanom taraması yapılır. Nevüs paternleri retiküler ağ, globüler, homojen, starburst ve non-spesifik benign nevüslerde görülen dermoskopik paternlerdir. Spitz nevüsü çocuklarda görülen benign melanositik lezyon starburst paterni gösteren simetrik globüller ve psödopodlar ile karakterizedir.
Non-Melanom Cilt Kanserleri
Bazal hücreli karsinom dermoskopik özellikler yapraklanma yapıları leaf-like structures, arborizing telenjiektazi ağaç dallanması benzeri damarlar, mavi-gri ovoid gnidler, ülserasyon, multiple mavi-gri globüller ve parlak beyaz-kırmızı yapılar şeklinde olup bu özelliklerin kombinasyonu BCC tanısını destekler. Nodüler BCC mavi-gri ovoid yapılar ve arborizing damarlarla karakterizedir. Superfisyal BCC multipl erozyon, kısa ince telenjiektaziler ve yapraklanma yapıları gösterir. Pigmente BCC mavi-gri globüller, arborizing telenjiektazi ve ülserasyon ile pigmente melanositik lezyonlardan ayırt edilebilir. Skuamöz hücreli karsinom non-spesifik dermoskopik bulgular olup keratinöz yapılar keratin kitlesi, white circles beyond keratin yapıları, polimorf atipik damarlar hairpin, nokta, lineer-irregular ve ülserasyon görülebilir. Aktinık keratoz kırmızı-beyaz psödoağ strawberry pattern, yüzeyel skuam ve foliküler açıklıkların korunması karakteristiktir.
Seboreik keratoz benign epidermal lezyon milia-benzeri kistler comedo-like openings, beyin benzeri gyri pattern, ağaç kabuğu görünümü, parmak izi benzeri yapılar ve saç iğnesi damarlar fingerlike structures ile karakterizedir. Dermatofibroma skar benzeri beyazımsı merkezi alan beyaz skar-benzeri yama ve periferik pigment ağı peripheral pigment network ile tanınır. Anjiom cherry angioma ve venöz lake homojen kırmızı veya mor-mavi lacuna benzeri yapılar gösterir. Seboreik keratoz irritasyon veya inflamasyon varlığında melanoma benzeyebilir ve dikkatli dermoskopik inceleme gerektirir.
Dermoskopide İleri Uygulamalar
Trikoskopi saç ve saçlı deri dermoskopisi alopesi tiplerinin ayırımında androgenetik alopesi hair diameter diversity, perifoliküler hiperpigmentasyon, alopesi areata sarı noktalar, siyah noktalar, kırık kıllar, sünger benzeri yapı ve trikotillomani kırık kıllar, siyah noktalar patognomonik bulgular sağlar. Onihoskopi tırnak dermoskopisi tırnak hastalıklarının değerlendirilmesinde onikomikoz subungual hiperkeratoz, spiküller, tırnak psoriasisi pitting, splinter kanamalar, salmon patch ve melanom Hutchinson işareti, düzensiz pigmentasyon, mikro-Hutchinson işareti tanısında kullanılır. Entomodermoskopi ektoparazitlerin görselleştirilmesinde uyuz sar acıları delta-wing sign, bit ve larvaları, demodeks foliküllerde görülebilir. İnflamatuvar dermatolozlar psoriasis düzenli noktalı damarlar, beyaz skuam, lupus eritematozus foliküler tıkaçlar, telenjiektazi, rosacea poligonal damarlar, eritem değerlendirilebilir. Vasküler lezyonlar kaposi sarkomu, anjioma, telenjiektazi, peteşi ve purpuranın ayırıcı tanısında dermoskopi yardımcıdır. Pigmentasyon bozuklukları melazma, vitilig o ve post-inflamatuvar hiperpigmentasyonun monitörizasyonunda dermoskopi kullanılabilir. Sekans iyel dijital dermoskopi izleme digital dermoscopy monitoring melanom riski yüksek hastalarda benign nevüslerdeki değişikliklerin zaman içinde takibi erken melanom tespitinde önemlidir.
Eğitim ve Klinik Uygulama
Dermoskopi yeterliliği yapılandırılmış eğitim teorik bilgi, supervised uygulama ve sürekli pratikle kazanılır ve tanısal doğruluğu yüzde yirmi beş ila otuz artırır. Standardize edilmiş algoritmaların kullanımı ABCD, yedi nokta, Menzies tutarlılık ve objektif değerlendirme sağlar. Dermoskopik terminoloji International Dermoscopy Society IDS tarafından standartlaştırılmış terimler mavi-beyaz peçe, pigment ağı, globüller, streaks uluslararası iletişimi kolaylaştırır. Tele-dermoskopi dijital dermoskopi görüntülerinin uzaktan danışma store-and-forward veya gerçek zamanlı analiz için uzman dermatologlara gönderilmesi kırsal alanlarda erişimi artırır. Yapay zeka ve derin öğrenme nöral ağ tabanlı otomatik melanom tanı algoritmaları geliştirilmekte olup gelecekte klinisyene karar destek sistemi olarak entegre edilebilir. Sınırlamalar operatör bağımlılık deneyim gerekliliği, amelanotik melanom pigmentsiz pigment yapılarının yokluğu tanıda zorluk ve nodüler melanomların hızlı büyümesi zaman penceresi dardır dermoskopinin tanısal doğruluğunu etkileyebilir ancak bu teknik yine de çıplak göze göre üstündür.